Το απόγευμα της Τετάρτης, 12 Αυγούστου, εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη και τον κόσμο πρόκειται να βιώσουν μια μοναδική εμπειρία: η Σελήνη θα μπει ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, δημιουργώντας μια εντυπωσιακή ολική ηλιακή έκλειψη. Αν και το βόρειο ημισφαίριο ετοιμάζεται για ένα θέαμα ζωής, στη χώρα μας το φαινόμενο θα είναι εξαιρετικά περιορισμένο.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Όσοι στην Ελλάδα ελπίζουν να δουν τον ουρανό να σκοτεινιάζει από νωρίς, δυστυχώς θα απογοητευτούν. Η χώρα μας βρίσκεται στα ακραία όρια της λεγόμενης «παρασκιάς» (penumbra), με αποτέλεσμα η έκλειψη να είναι μόνο μερική και ορατή αποκλειστικά σε συγκεκριμένες περιοχές της βορειοδυτικής Ελλάδας, ελάχιστα λεπτά πριν από τη δύση του Ήλιου.
Το «παράθυρο» παρατήρησης θα… ανοίξει γύρω στις 20:30 και θα κλείσει οριστικά στις 20:40. Απαραίτητη προϋπόθεση για να δει κανείς το φαινόμενο, καθώς ο Ήλιος θα βρίσκεται εξαιρετικά χαμηλά, είναι η πλήρως ανεμπόδιστη θέα προς τον δυτικό ορίζοντα (χωρίς βουνά, κτήρια ή δέντρα).
Πώς θα εξελιχθεί το φαινόμενο σε επιλεγμένες περιοχές
Η Κέρκυρα βρίσκεται στην ευνοϊκότερη θέση, καθώς εκεί η μερική έκλειψη θα αρχίσει περίπου στις 20:33 και θα φτάσει στο μέγιστο γύρω στις 20:37, με την κάλυψη της επιφάνειας του Ήλιου να ανέρχεται στο 2,34%.
Την ίδια ακριβώς ώρα (20:33) ξεκινά το φαινόμενο και στην Ηγουμενίτσα, όπου αναμένεται να κορυφωθεί στις 20:36 με κάλυψη 1,29%. Στην Καστοριά, η έκλειψη θα κάνει την εμφάνισή της ελαφρώς νωρίτερα, στις 20:32, αγγίζοντας το μέγιστό της στις 20:34 με ποσοστό κάλυψης 1,21%.
Στα Ιωάννινα το μέγιστο της έκλειψης υπολογίζεται γύρω στις 20:35 και η κάλυψη περιορίζεται στο 0,72%, ενώ ακόμη μικρότερη θα είναι η ορατότητα στην περιοχή της Πτολεμαΐδας, όπου η επικάλυψη του ηλιακού δίσκου δεν θα ξεπεράσει το 0,68%.
Γιατί δεν θα τη δούμε στην Αθήνα
Σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, στην πρωτεύουσα ο Ήλιος θα δύσει στις 20:22. Δηλαδή, αρκετά λεπτά προτού η σκιά της Σελήνης αγγίξει το δυτικότερο άκρο της ελληνικής επικράτειας, οπότε η έκλειψη δεν θα είναι καν ορατή.
Στο επίκεντρο η Ευρώπη
Αντίθετα με την Ελλάδα, χιλιάδες χιλιόμετρα δυτικότερα η εικόνα θα είναι άκρως εντυπωσιακή. Η ζώνη της ολικότητας θα ξεκινήσει από τη βόρεια Ρωσία, θα διασχίσει τον βόρειο Ατλαντικό (με τη μεγαλύτερη διάρκεια των 2 λεπτών και 18 δευτερολέπτων να καταγράφεται κοντά στην Ισλανδία) και θα καταλήξει στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Για την Ισπανία, πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη που θα είναι ορατή από την ηπειρωτική χώρα μετά το 1905. Πόλεις όπως το Μπιλμπάο, η Σαραγόσα, το Οβιέδο και η Βαλένθια θα βυθιστούν στο σκοτάδι για σχεδόν δύο λεπτά, αποκαλύπτοντας την ηλιακή «κορώνα» λίγο πριν από τη δύση.
Ακόμα και εκτός της ζώνης ολικότητας, η υπόλοιπη Ευρώπη θα απολαύσει μια εντυπωσιακή μερική έκλειψη:
- Λονδίνο & Δουβλίνο: Κάλυψη 90% – 94%
- Παρίσι & Μιλάνο: Κάλυψη 92%
- Βερολίνο: Κάλυψη 85%
Για τους επιστήμονες, η ολική έκλειψη λειτουργεί ως ένα τέλειο φυσικό «σκίαστρο». Κρύβοντας τον λαμπερό δίσκο του Ήλιου, επιτρέπει τη μελέτη της ηλιακής «κορώνας» (της εξωτερικής του ατμόσφαιρας).
Η NASA σχεδιάζει να «κυνηγήσει» την έκλειψη με ένα ερευνητικό αεροσκάφος WB-57 σε υψόμετρο 50.000 ποδιών, το οποίο θα παρατείνει τον χρόνο παρατήρησης της «κορώνας» σε σχεδόν τρία λεπτά, καταγράφοντας 20 εικόνες το δευτερόλεπτο. Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) θα συντονίσει την παρατήρηση με τις διαστημικές αποστολές Solar Orbiter και Proba-3.
Η «Ζούγκλα» θα συνδεθεί με τη NASA για να παρουσιάσει το φαινόμενο σε live μετάδοση.
Ασφάλεια πάνω απ’ όλα
Ακόμη και στο 2.3% της κάλυψης που θα δούμε στην Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία ασφαλής στιγμή για να κοιτάξουμε τον Ήλιο με γυμνά μάτια. Το χαμηλό υψόμετρο του Ήλιου κατά τη δύση είναι εξίσου επικίνδυνο.
ΜΗΝ χρησιμοποιείτε κοινά γυαλιά ηλίου (δεν παρέχουν καμία προστασία). ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ειδικά γυαλιά ηλιακής έκλειψης που φέρουν πιστοποίηση ISO 12312-2.
Κάμερες, τηλεσκόπια και κιάλια πρέπει να φέρουν ειδικά ηλιακά φίλτρα στους φακούς τους. Εναλλακτικά, η έμμεση προβολή (π.χ. μέσω των τρυπών ενός σουρωτηριού πάνω σε μια επιφάνεια) αποτελεί μια απόλυτα ασφαλή μέθοδο.
Έρχονται οι Περσείδες
Μετά τη δύση του ηλίου στις 12 Αυγούστου, η νύχτα που θα ακολουθήσει κρύβει άλλη μια έκπληξη. Η κορύφωση της διάσημης βροχής διαττόντων αστέρων, των Περσείδων, συμπίπτει με τη φάση της Νέας Σελήνης (η οποία άλλωστε ευθύνεται για την έκλειψη). Αυτό σημαίνει ότι ο νυχτερινός ουρανός θα είναι εντελώς σκοτεινός, απαλλαγμένος από το φεγγαρόφωτο, προσφέροντας ιδανικές συνθήκες για την παρατήρηση ακόμη και των πιο αμυδρών «πεφταστεριών».