Ο μεγαλύτερος κίνδυνος από την ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης ίσως να μην είναι ένα θεαματικό, αποκαλυπτικό σενάριο, στο οποίο οι μηχανές στρέφονται εναντίον της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με ειδικούς, μια πολύ πιο αθόρυβη απειλή μπορεί ήδη να βρίσκεται σε εξέλιξη: η σταδιακή εξασθένηση της ικανότητάς μας να σκεφτόμαστε, να σχεδιάζουμε και να παίρνουμε αποφάσεις χωρίς τη βοήθεια της ΑΙ. Το φαινόμενο περιγράφεται ως «αποδυνάμωση» και αφορά τη βαθμιαία διάβρωση της κριτικής σκέψης, της ικανότητας προγραμματισμού, αλλά ακόμη και ορισμένων συναισθηματικών δεξιοτήτων, όσο οι άνθρωποι μεταφέρουν ολοένα περισσότερες ευθύνες στις μηχανές.
Ο πραγματικός κίνδυνος
Ο Δρ. Samuele Vinanzi, αναπληρωτής καθηγητής Ρομποτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο Σέφιλντ Χάλαμ στο Ηνωμένο Βασίλειο, θεωρεί ότι αυτός είναι ένας από τους σοβαρότερους πραγματικούς κινδύνους που συνδέονται με την ΑΙ. Μάλιστα, όπως επισημαίνει, ένας αυξανόμενος αριθμός ερευνών δείχνει ότι αυτή η ανησυχητική διαδικασία ενδέχεται να έχει ήδη αρχίσει.
«Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι μικρές αποφάσεις θα μπορούσαν να μας οδηγήσουν σε έναν πληθυσμό που δυσκολεύεται να σκεφτεί χωρίς τη βοήθεια της ΑΙ και είναι λιγότερο ικανός να κατανοεί, να ελέγχει και, όταν χρειάζεται, να παρακάμπτει τα συστήματα από τα οποία εξαρτάται», προειδοποιεί.
Κατά τον Vinanzi, τα σενάρια στα οποία μια υπερ-ΑΙ αποκτά τον έλεγχο ηλεκτρικών δικτύων ή πυρηνικών εγκαταστάσεων δεν είναι τα πιο ρεαλιστικά. Όπως επισημαίνει, κάθε ενέργεια στον πραγματικό κόσμο εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ανθρώπους, υλικά μέσα και υποδομές. Γι’ αυτό θεωρεί ότι οι πιο δραματικές προβλέψεις συχνά παραβλέπουν το πόσο στενά παραμένει συνδεδεμένη η τεχνολογία με την ανθρώπινη παρέμβαση.
Πολύ πιο πιθανός, κατά την άποψή του, είναι ο κίνδυνος της αργής «αποδυνάμωσης των ανθρώπινων ικανοτήτων» λόγω της συνεχούς ανάθεσης εργασιών στις μηχανές.
Πώς συμβαίνει η «αποδυνάμωση»
Η διαδικασία αυτή δεν συμβαίνει απότομα, αλλά σωρευτικά, μέσα από πολλές μικρές καθημερινές επιλογές. Οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «γνωστική εκφόρτωση» για την τάση των ανθρώπων να καταφεύγουν σε εξωτερικά εργαλεία προκειμένου να εξοικονομούν πνευματική προσπάθεια.
Όσο περισσότερο αναθέτουμε σε έναν υπολογιστή να γράφει, να προγραμματίζει, να ερευνά ή να μας βοηθά στη λήψη αποφάσεων, τόσο πιο φυσιολογική γίνεται αυτή η συντόμευση και τόσο δυσκολότερο είναι να επιστρέψουμε σε πιο απαιτητικές νοητικές διαδικασίες. Με τον καιρό, η ευκολία μπορεί να μετατραπεί σε εξάρτηση.
Ο Vinanzi επικαλείται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα πρόσφατο περιστατικό στις ΗΠΑ, όταν λανθασμένη αναφορά που δημιουργήθηκε από chatbot τεχνητής νοημοσύνης φέρεται να οδήγησε τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις κοντά στην επιβίβαση σε πλοίο με κινεζική σημαία, επειδή το σύστημα υποστήριξε ψευδώς ότι μετέφερε εξαρτήματα για πρόγραμμα πυρηνικών όπλων.
Η κρίση αποφεύχθηκε επειδή κάποιος σταμάτησε και αμφισβήτησε τα στοιχεία. «Ακριβώς αυτό το είδος κριτικής σκέψης είναι που κινδυνεύουμε να χάσουμε», σημειώνει ο Vinanzi.