Σε πυρετώδεις προετοιμασίες βρίσκονται Ευρωπαίοι επιστήμονες ενόψει της ολικής έκλειψης Ηλίου στις 12 Αυγούστου, όπου θα δοκιμάσουν στο Αστροφυσικό Παρατηρητήριο Javalambre της Ισπανίας το πρωτοποριακό φασματόμετρο Circular Slit Spectrometer (CISS).
Το νέο όργανο, που αναπτύχθηκε στην Πάντοβα, διαθέτει κυκλική σχισμή που επιτρέπει την αποτύπωση ολόκληρου του ηλιακού στέμματος σε μία μόνο λήψη, ξεπερνώντας τους περιορισμούς δεκαετιών στη μελέτη της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου.
Η κυκλική σχισμή που φέρνει την επανάσταση: Φάσμα σε μία μόνο λήψη
Σε αντίθεση με τα συμβατικά γραμμικά φασματόμετρα, το νέο πρωτότυπο διαθέτει κυκλική σχισμή. Το ιδιαίτερο αυτό χαρακτηριστικό του επιτρέπει να καταγράφει το φάσμα ολόκληρου του ηλιακού στέμματος σε μια συγκεκριμένη απόσταση από το κέντρο του Ήλιου σε μία μόνο φωτογραφία.
Ο Federico Landini, επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο του Τορίνο, εξήγησε τη σημασία της καινοτομίας:
«Το νέο όργανο έχει κυκλική σχισμή και μπορεί να καταγράψει το φάσμα ολόκληρου του στέμματος σε μια συγκεκριμένη απόσταση από το κέντρο του Ήλιου με μία μόνο λήψη».
Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να ξεπεράσει έναν βασικό περιορισμό των προηγούμενων οργάνων, τα οποία απαιτούσαν ώρες για να σαρώσουν το ηλιακό στέμμα γραμμή προς γραμμή, την ώρα που το ίδιο το στέμμα μεταβάλλεται σε χρονικές κλίμακες μόλις λίγων λεπτών.
Αγώνας δρόμου για τα ελάχιστα λεπτά της ολικότητας
Σύμφωνα με την ΕΡΤ, εάν αποδειχθεί ότι η νέα οπτική αρχή λειτουργεί όπως προβλέπουν οι επιστήμονες, το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η αξιοποίησή της σε μελλοντική διαστημική αποστολή για τη μελέτη της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου.
Πριν από αυτό, όμως, η ομάδα πρέπει να φτάσει στην Ισπανία απολύτως προετοιμασμένη για το ελάχιστο χρονικό διάστημα της ολικότητας, όταν η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον φωτεινό δίσκο του Ήλιου. Το παράθυρο αυτό θα επιτρέψει στους επιστήμονες να παρατηρήσουν το ηλιακό στέμμα και να δοκιμάσουν στην πράξη το αποτέλεσμα δυόμισι ετών εντατικής εργασίας.
Η Paola Zuppella, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Φωτονικής και Νανοτεχνολογιών της Πάντοβας, υπογράμμισε την κρισιμότητα των στιγμών:
«Δεν υπάρχει ούτε χώρος ούτε χρόνος για το απρόοπτο».
Η ίδια επισήμανε ότι ο συντονισμός της ομάδας είναι εξίσου σημαντικός με τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που ελπίζουν να συναντήσουν.
Ταξίδι οδικώς για την προστασία του CISS
Για τη μεταφορά του ευαίσθητου οργάνου στην Ισπανία, οι ερευνητές επέλεξαν να ταξιδέψουν οδικώς αντί αεροπορικώς. Η απόφαση αυτή ελήφθη ώστε να αποφευχθεί η αποσυναρμολόγησή του αλλά και τυχόν ακυρώσεις πτήσεων που θα μπορούσαν να θέσουν σε άμεσο κίνδυνο την αποστολή.
Ο Federico Landini, ο οποίος ξεκίνησε οδικώς για την Ισπανία μαζί με τους συνεργάτες του την Παρασκευή 7 Αυγούστου, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Με την κατάσταση που επικρατεί στις αεροπορικές μεταφορές, όπου οι πτήσεις μπορεί να ακυρωθούν την τελευταία στιγμή, είναι προτιμότερο να είμαστε βέβαιοι ότι θα φτάσουμε στον προορισμό μας».
Η δοκιμή του CISS κατά την ολική έκλειψη της 12ης Αυγούστου θεωρείται καθοριστική για το μέλλον του προγράμματος.
Εφόσον στεφθεί με επιτυχία, θα ανοίξει τον δρόμο για μια νέα γενιά οργάνων παρατήρησης του Ήλιου τόσο από επίγεια παρατηρητήρια όσο και από το διάστημα.