Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αποκτήσει σημαντική θέση στην καθημερινότητα πολλών εφήβων, όμως οι γονείς συχνά δεν γνωρίζουν ούτε πόσο συχνά τη χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ούτε για ποιους σκοπούς.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα δύο νέων ερευνών του Κέντρου Ερευνών Pew και της Common Sense Media, οι οποίες καταγράφουν ένα σαφές χάσμα αντίληψης ανάμεσα στις δύο πλευρές, τουλάχιστον στις ΗΠΑ.
Το Pew διεξήγαγε έρευνα σε 1.458 Αμερικανούς εφήβους ηλικίας 13-17 ετών και τους γονείς τους. «Διαπιστώσαμε ένα χάσμα μεταξύ του τι πιστεύουν οι γονείς ότι συμβαίνει με την τεχνητή νοημοσύνη και του τι μας λένε οι έφηβοι ότι κάνουν στην πραγματικότητα», λέει στο BBC News η διευθύνουσα σύμβουλος του κέντρου ερευνών Μόνικα Άντερσον.
Όταν το Pew ρώτησε τους γονείς αν τα παιδιά τους χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, μόνο το 51% απάντησε ναι. Η αλήθεια είναι ότι το 64% των εφήβων δήλωσε ότι χρησιμοποιεί chatbots.
Η Common Sense Media διαπίστωσε παρόμοιες ριζικές διαφορές. Εκατομμύρια γονείς αγνοούν τι συμβαίνει στις οθόνες των παιδιών τους. Αυτό είναι λογικό, καθώς σύμφωνα με το Pew, τέσσερις στους δέκα γονείς δήλωσαν ότι δεν έχουν συζητήσει ποτέ με τα παιδιά τους για την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη διαφορά γνώμης για τη νέα τεχνολογία, αλλά επεκτείνεται σε μια ευρύτερη έλλειψη επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια. Σε πολλές περιπτώσεις, οι έφηβοι φαίνεται να διαμορφώνουν μόνοι τους τη σχέση τους με τα chatbots, χωρίς ουσιαστική καθοδήγηση.
ΑΙ για συναισθηματική υποστήριξη
Από όλες τις ανησυχίες των γονιών σχετικά με το τι κάνουν τα παιδιά τους με τα chatbots, ξεχώρισε η χρήση τους για παρέα και συναισθηματική υποστήριξη. Σύμφωνα με το Pew, το 58% των Αμερικανών γονιών δήλωσε ότι δεν συμφωνεί με αυτή τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και ένα άλλο 20% δήλωσε ότι δεν ήταν σίγουρο. Αλλά συμβαίνει.
Όταν το Pew ρώτησε εφήβους στις ΗΠΑ για την τεχνητή νοημοσύνη, το 12% είπε ότι τη χρησιμοποιεί για συμβουλές ή συναισθηματική υποστήριξη και το 16% είπε ότι τη χρησιμοποιεί για περιστασιακή συνομιλία.
Μπορεί τα ποσοστά να είναι μικρά, αλλά σε εθνικό επίπεδο για τις ΗΠΑ μεταφράζονται σε εκατομμύρια παιδιά (εφόσον το δείγμα αποτυπώνει με ακρίβεια τον γενικό πληθυσμό). Η έρευνα κατέγραψε επίσης έντονες φυλετικές διαφορές: το 21% των μαύρων εφήβων δήλωσε ότι χρησιμοποιεί την ΑΙ για συναισθηματική υποστήριξη, έναντι 13% των ισπανόφωνων και 8% των λευκών. Το Pew δεν εξέτασε τα αίτια αυτών των διαφορών, ωστόσο οι ερευνητές σημειώνουν ότι η φυλή φαίνεται να παραμένει σημαντικός παράγοντας ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη άλλα στοιχεία, όπως το εισόδημα.
Ειδικοί στην παιδική ανάπτυξη και την ψυχολογία υπογραμμίζουν ότι οι οικογένειες θα έπρεπε να αντιμετωπίζουν μαζί αυτό το νέο περιβάλλον, αντί να αφήνουν τους εφήβους να χαράσσουν μόνοι τους τα όρια. Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία έχει ήδη εκδώσει οδηγό για γονείς παιδιών που στρέφονται σε chatbots. Μεταξύ των βασικών συμβουλών, συνιστά στους γονείς να κάνουν ερωτήσεις αντί για κηρύγματα και να προσέχουν τα προειδοποιητικά σημάδια ότι οι έφηβοι χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη με τρόπους που αντικαθιστούν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
Χρήση (και κατάχρηση) στα μαθήματα
Πέρα από το συναισθηματικό πεδίο, η χρήση της ΑΙ από τους εφήβους αφορά κυρίως πιο πρακτικές ανάγκες. Σύμφωνα με το Pew, η συνηθέστερη χρήση είναι η αναζήτηση πληροφοριών, ενώ ακολουθεί η βοήθεια στα σχολικά μαθήματα.
Περίπου οι μισοί έφηβοι λένε ότι χρησιμοποιούν την ΑΙ για έρευνα, ενώ πολλοί τη χρησιμοποιούν και για μαθηματικά ή για γραπτές εργασίες. Ένας στους 10 δηλώνει ότι κάνει όλη ή σχεδόν όλη τη σχολική του δουλειά με τη βοήθεια της ΑΙ.
Αν και οι ίδιοι οι έφηβοι σπάνια παραδέχονται κατάχρηση της τεχνητής νοημοσύνης στα σχολικά μαθήματα – δηλαδή την αντιγραφή – η εικόνα που δίνουν όταν ερωτώνται για άλλους μαθητές, είναι διαφορετική. Το 59% είπε ότι μαθητές στο σχολείο τους χρησιμοποιούν την ΑΙ για να αντιγράφουν, ενώ το 34% απάντησε ότι αυτό συμβαίνει πολύ ή πάρα πολύ συχνά. Παράλληλα, αρκετοί έφηβοι αναφέρουν ότι ορισμένοι εκπαιδευτικοί ενθαρρύνουν τη χρήση τέτοιων εργαλείων, αλλά με σαφείς περιορισμούς ώστε να μην υπονομεύεται η μάθηση.
Η ΑΙ, ωστόσο, δεν χρησιμοποιείται μόνο για σχολικές ανάγκες. Το 47% των εφήβων στις ΗΠΑ δηλώνει ότι τη χρησιμοποιεί και για ψυχαγωγία, από δημιουργία εικόνων έως πιο ανάλαφρες, δημιουργικές χρήσεις.
Χάσμα γενεών στις απόψεις γύρω από το ΑΙ
Μερικές από τις μεγαλύτερες διαφορές αφορούν το πώς αισθάνονται οι γονείς και οι έφηβοι για την τεχνητή νοημοσύνη. Στην έρευνα της Common Sense Media, το 52% των γονέων είπε ότι η χρήση της ΑΙ σε σχολικές εργασίες είναι ανήθικη και θα πρέπει να έχει συνέπειες. Ακριβώς το ίδιο ποσοστό εφήβων, όμως, χαρακτήρισε τη χρήση της ΑΙ στη σχολική εργασία καινοτόμο πρακτική που θα πρέπει να ενθαρρύνεται. Είτε τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν κάτι, είτε οι γονείς.
Οι έφηβοι, όπως είναι λογικό, εμφανίζονται συνολικά πιο άνετοι με τα νέα εργαλεία. Η Common Sense Media διαπίστωσε ότι το 92% των εφήβων λέει πως μπορεί να καταλάβει αν αλληλεπιδρά με σύστημα ΑΙ ή με πραγματικό άνθρωπο, έναντι 73% των γονέων. Το Pew κατέγραψε επίσης ότι σχεδόν έξι στους 10 εφήβους αισθάνονται σίγουροι για την ικανότητά τους να χρησιμοποιούν chatbots, ενώ το ένα τέταρτο δηλώνει πολύ ή εξαιρετικά σίγουρο.
Οι περισσότεροι έφηβοι δεν συμμερίζονται την καταστροφολογία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη που βασανίζει τόσους πολλούς ενήλικες. Το 36% εκτιμά ότι μακροπρόθεσμα θα έχει θετική επίδραση στη ζωή του, ενώ μόνο το 15% αναμένει αρνητικό αντίκτυπο.
Το βασικό μήνυμα των ερευνών είναι ότι οι γονείς δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις απαντήσεις, αλλά πρέπει να αρχίσουν να κάνουν περισσότερες ερωτήσεις. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Μάικλ Ρομπ, επικεφαλής έρευνας στην Common Sense Media, «Είναι ΟΚ να ζητήσετε από τα παιδιά σας να σας δείξουν πώς χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή τους. Τουλάχιστον, είναι ένα θέμα για να ξεκινήσει μια συζήτηση».