Για πολλούς, τα social media είναι το πρώτο πράγμα που βλέπουν όταν ξυπνούν και το τελευταίο πριν κοιμηθούν, ενώ πλήθος μελετών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι επηρεάζουν αρνητικά τη διάθεση, την προσοχή και τον ύπνο.
Η συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις των social media και της συνεχούς χρήσης του smartphone αναζωπυρώθηκε και από δύο πρόσφατες δικαστικές υποθέσεις. Στην Καλιφόρνια, σώμα ενόρκων έκρινε ότι η Meta και η Google (συγκεκριμένα το YouTube), ευθύνονται για τον εθισμό νεαρής γυναίκας στις πλατφόρμες τους και επιδίκασε αποζημίωση 6 εκατ. δολαρίων.
Στο Νέο Μεξικό, άλλη υπόθεση κατέληξε σε απόφαση ότι η Meta έβλαψε την ψυχική υγεία παιδιών και παραβίασε την πολιτειακή νομοθεσία περί προστασίας καταναλωτή, με το δικαστήριο να επιβάλλει αστικές κυρώσεις 375 εκατ. δολαρίων. Και στις δύο περιπτώσεις η εταιρεία έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει έφεση, αναφέρει ο Independent.
Τα οφέλη μιας σύντομης «αποτοξίνωσης»
Παράλληλα, η επιστημονική έρευνα επιχειρεί να αποσαφηνίσει τι σημαίνει στην πράξη ένα «διάλειμμα» από τον ψηφιακό κόσμο. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PNAS Nexus εξέτασε 467 συμμετέχοντες, οι οποίοι για δύο εβδομάδες μπλόκαραν την πρόσβαση του κινητού τους στο διαδίκτυο μέσω εφαρμογής. Οι συμμετέχοντες μπορούσαν να συνεχίσουν να κάνουν κλήσεις και να στέλνουν μηνύματα, ενώ είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο από άλλες συσκευές, όπως laptop ή tablet. Η λογική των ερευνητών ήταν ότι το κινητό συνδέεται συχνότερα με πιο παρορμητική και ασυνείδητη χρήση, που διακόπτει άλλες καθημερινές δραστηριότητες.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Ο μέσος χρόνος που περνούσαν οι συμμετέχοντες online μειώθηκε από 314 σε 161 λεπτά την ημέρα, ενώ στο τέλος των δύο εβδομάδων καταγράφηκαν βελτιώσεις στη διάθεση, στην ικανότητα διατήρησης της προσοχής και στη συνολική ψυχική υγεία.
Η ενίσχυση της διατηρούμενης προσοχής ήταν αντίστοιχη, σε μέγεθος, με την αντιστροφή περίπου δέκα ετών γνωστικής φθοράς που σχετίζεται με την ηλικία, σημείωσαν οι συγγραφείς.
Οφέλη παρατηρήθηκαν ακόμη και σε όσους δεν τήρησαν απόλυτα αυτή την «αποτοξίνωση», γεγονός που υποδηλώνει ότι ακόμη και ένα μερικό ή σύντομο διάλειμμα μπορεί να έχει θετική επίδραση.
Παρόμοια εικόνα προέκυψε και από πιο πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open. Σε αυτήν, μια εβδομάδα μείωσης της χρήσης social media συνδέθηκε με μέση μείωση των συμπτωμάτων άγχους, κατάθλιψης και αϋπνίας σε νέους ενήλικες. Οι ερευνητές τονίζουν πάντως ότι οι επιδράσεις δεν είναι ίδιες για όλους. Οι ίδιοι ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη μελέτη εκείνων που συγκρίνουν τον εαυτό τους με άλλους και αισθάνονται χειρότερα, εκείνων που έχουν προβλήματα ύπνου και εκείνων που καταφεύγουν στον διαδικτυακό κόσμο ως μηχανισμό αντιμετώπισης της μοναξιάς.