Πλήγμα στην τεχνητή νοημοσύνη και μία σειρά προϊόντα όπως μικροτσίπ, smartphones ακόμη και μαγνητικούς τομογράφους φέρνει η έλλειψη ηλίου που πυροδοτείται από τον πόλεμο στο Ιράν και τις ευρύτερες επιθέσεις στη Μέσα Ανατολή.
Το ήλιο είναι ένα αέριο άοσμο, άχρωμο και ελαφρύτερο από τον αέρα. Είναι επίσης απαραίτητο για την κατασκευή των τσιπ υπολογιστών που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη, μια σημαντική κινητήρια δύναμη των αγορών και της οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ, όπως εξηγούν οι New York Times.
Το ήλιο, ένα υποπροϊόν της επεξεργασίας φυσικού αερίου, παράγεται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ.
Καθώς η παραγωγή στο Κατάρ σταμάτησε λόγω των επιθέσεων, το 1/3 της παγκόσμιας προσφοράς μειώθηκε.
Το χτύπημα της Τεχεράνης στη μεγαλύτερη εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ, που κατέστρεψε τις γραμμές παραγωγής ηλίου, προκάλεσε μεγάλες ζημιές, με την ανακατασκευή των εγκαταστάσεων να εκτιμάται πως μπορεί να διαρκέσει χρόνια.
Επιπτώσεις από τους μαγνητικούς τομογράφους, μέχρι τα διαστημικά ταξίδια
Χωρίς ήλιο, οι κορυφαίοι κατασκευαστές μικροτσίπ, μπορεί να δυσκολευτούν να διατηρήσουν τις γραμμές παραγωγής σε λειτουργία, κάτι που μπορεί να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις για συσκευές που τροφοδοτούνται από ημιαγωγούς, από τα iPhone της Apple έως τους αγωγούς τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia.
Αποτελεί επίσης ένα κομβικό υλικό, για την ψύξη των υπεραγώγιμων μαγνητών μηχανημάτων της μαγνητικής τομογραφίας. Η έλλειψή τους θα μπορούσε να επεκταθεί πολύ περισσότερο από την κατασκευή τσιπ, επηρεάζοντας τα πάντα, από την επιστημονική έρευνα έως τα διαστημικά ταξίδια.
Οι αναλυτές ανέφεραν ότι θα μπορούσαν να χρειαστούν εβδομάδες ή μήνες για να νιώσει η βιομηχανία ημιαγωγών την έλλειψη, με τις εταιρείες τσιπ να βασίζονται σε αποθηκευμένο ήλιο και σε αυτό που ήταν ήδη καθ’ οδόν προς την Ασία όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Το ερώτημα είναι εάν οι υφιστάμενες προμήθειες μπορούν να γεφυρώσουν το χάσμα, ενώ ολόκληρο το παγκόσμιο εμπόριο ηλίου αλλάζει για να αποφύγει τα Στενά του Ορμούζ.
Περίπου 200 εξειδικευμένα εμπορευματοκιβώτια που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά ηλίου είχαν εγκλωβιστεί στα Στενά, δήλωσε ο Φιλ Κόρνμπλουθ, πρώην στέλεχος της βιομηχανίας φυσικού αερίου και σύμβουλος της βιομηχανίας ηλίου.
«Έρχεται τσουνάμι»
Με τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και τις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις παραγωγής, είναι θέμα χρόνου να φτάσει η έλλειψη ηλίου στη βιομηχανία ημιαγωγών.
«Έρχεται τσουνάμι, αλλά είναι ακόμα μακριά» δήλωσε ο ίδιος.
Καθώς οι κατασκευαστές τσιπ αγωνίζονται να καλύψουν την ακόρεστη ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη, η ικανότητά τους να το κάνουν αυτό θα εξαρτηθεί εν μέρει από το εάν οι προμηθευτές φυσικού αερίου μπορούν να εξασφαλίσουν αρκετό ήλιο.
Όπως και το υγροποιημένο φυσικό αέριο, το ήλιο πρέπει να μεταφέρεται σε ειδικό δοχείο που μπορεί να το διατηρήσει σε υγρή μορφή. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποθηκευτεί σε θερμοκρασίες κοντά στο απόλυτο μηδέν ή περίπου στη θερμοκρασία του διαστήματος. Σε τέτοιες θερμοκρασίες μόνο ορισμένα φορτηγά και πλοία μπορούν να το μεταφέρουν.
Τα δοχεία είναι μονωμένα με υγρό άζωτο, το οποίο απορροφά τη θερμότητα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Αλλά μόνο για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Μόλις εξαντληθεί το άζωτο, το ήλιο θερμαίνεται, διαστέλλεται γρήγορα σε αέριο και καθίσταται επικίνδυνο για αποθήκευση.
Οι κατασκευαστές τσιπ «μπορούν να διατηρήσουν απόθεμα μόνο περίπου ενάμιση μήνα. Διαφορετικά, η κατάσταση αρχίζει να ανεβαίνει», δήλωσε ο Ρίτσαρντ Μπρουκ, πρώην στέλεχος της Air Liquide και διευθύνων σύμβουλος της Garrison Ventures, εταιρείας συμβούλων για τη βιομηχανία ηλίου.
Σε αντίστοιχες κρίσεις που προκάλεσαν μεγάλες ελλείψεις, οι κατασκευαστές ημιαγωγών, κατάφεραν να ξεπεράσουν τα προβλήματα βάζοντας βαθιά το χέρι στην τσέπη και αφήνοντας άλλους τομείς που εξαρτώνται από το ήλιο, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα μηχανήματα ιατρικής απεικόνισης, σε έλλειψη προσφοράς.
«Η βιομηχανία ημιαγωγών θα πληρώσει ό,τι χρειάζεται για να προμηθευτεί το ήλιο», είπε ο Μπρουκ. Δεδομένου ότι το κόστος να μπει λουκέτο σε ένα εργοστάσιο θα ήταν τεράστιο θα ξεπεράσουν οποιονδήποτε», είπε.